Innovatie is niet voor bange mensen

Robert Jan Steegman webColumn Robert-Jan Steegman, bestuurslid Machevo en directeur Nestinox B.V.

Tijdens de afgelopen Machevo Connect heb ik ademloos zitten luisteren naar de spraakwaterval van trendwatcher Adjiedj Bakas. In sneltreinvaart stipte hij allerhande ontwikkelingen aan, innovaties die op korte termijn ons leven ingrijpend kunnen veranderen. Er kwamen enkele technieken voorbij waar ik nog weinig van gehoord had, onder andere de mogelijkheid om kernenergie via thoriumcentrales op te wekken zonder de bekende nadelen, namelijk straling en de mogelijkheid om kernbommen te bouwen met uranium. Wat studie op Google leerde me dat er inmiddels al een flinke groene lobby is ontstaan tegen deze innovatie.

We hebben de mond vol van innovatie, sinds de crisis een van de antwoorden op de economische teruggang. Maar staan we wel open voor innovatie? Is er wel sprake van een open houding om nieuwe technieken een kans te geven? Ik ben er vrij somber over wanneer ik de genoemde lobby tegen thoriumcentrales in me opneem. Ook andere voorbeelden versterken deze somberheid. Ik neem u mee naar Oss, de gemeente waar ik woon.

In Oss zijn op basis van destijds revolutionaire innovaties complete industrieën ontstaan. Mooie voorbeelden zijn Van den Bergh en Jurgens, het latere Unilever, met de industriële productie van margarine en Organon van Saal van Zwanenberg (waar ook Zwan uit is voortgekomen), ooit begonnen als verwerker van slachtafval in insuline. Deze pioniers kregen in Oss destijds de kans om hun droom waar te maken met geheel nieuwe technieken en concepten.

Tegenwoordig staat Oss, maar eigenlijk de hele Westerse wereld, niet echt te springen om zo'n kans te geven. In Oss wil men een mestverwerkingsfabriek bouwen waar op geheel nieuwe en naar men zegt schone wijze mest wordt omgezet in bruikbare materialen. U raadt het misschien al, de aanwonenden zijn er niet happig op, er lopen al de nodige procedures en de Gemeenteraad is zeer kritisch.

We zien deze houding ook op andere vlakken terug. Schaliegas, een techniek waarmee we voor tientallen jaren extra aardgas kunnen winnen, wordt vakkundig de nek omgedraaid door - alweer - de groene lobby die heilig gelooft in zon en wind als energiebron, terwijl een kind weet dat de zon niet altijd schijnt en de wind niet altijd waait. Genetische manipulatie, een perfect middel om de ongebreideld groeiende wereldbevolking van voedsel te voorzien, is al even omstreden. En dit geldt ook voor het al genoemde verbeteren van kernenergie en het schoner benutten van fossiele brandstoffen.

De reden? Naast politieke redenen is er keer op keer de angst voor het onbekende: is het wel veilig, wat zijn de bij-effecten, wat zijn de risico's? Ik zou tegen deze mensen willen zeggen: heb vertrouwen in de innovatiekracht van het menselijk ras. We hebben al vele uitdagingen overwonnen, onder ander door de wetenschap de kans te geven om te zoeken naar oplossingen.

Ongetwijfeld zijn velen het niet met me eens. Ik weet dat ik wellicht naïef, te liberaal en te optimistisch ben. Maar aan die mensen wil ik vragen om eens te denken in termen van 'ja, mits' in plaats van 'nee, omdat'. Laat de angst niet langer regeren, innovatie is niet voor bange mensen.